1. Wat zijn verkooprechten (registratierechten)?

Als u een onroerend goed (woning, appartement, bouwgrond) koopt, dan moet u op de waarde daarvan registratierechten (verkooprechten) betalen. De waarde van het onroerend goed wordt ook heffingsgrondslag genoemd. Het is meestal de koopsom die verkoper en koper met elkaar overeenkomen. In het Vlaamse Gewest bedragen de registratierechten 10%. Voor een bescheiden woning is het tarief 5%. Dat wordt ook wel "klein beschrijf" genoemd.

Bovendien gelden in het Vlaamse Gewest de volgende maatregelen:

1. de voetvrijstelling of het "abattement": een vrijstelling van een deel van de heffingsgrondslag voor wie voor het eerst een woning koopt
2. de meeneembaarheid: wie een nieuwe woning koopt, kan de registratierechten die op een vroegere woning zijn betaald, in mindering brengen.

Klik hier voor meer info.

2. Kom ik in aanmerking voor "het klein beschrijf"?

Om "het klein beschrijf" te kunnen genieten, moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:

1. Het kadastraal inkomen (KI) van de woning en de andere onroerende goederen die u al bezit, bedraagt niet meer dan 745 euro. Voor wie drie of vier kinderen ten laste heeft, mag het KI niet meer dan 845 euro zijn. Voor wie vijf of zes kinderen ten laste heeft, mag het KI niet meer dan 945 euro bedragen.
2. De woning is uw eerste en enige woning. U bent dus geen eigenaar van een andere woning op het moment van de aankoop.
3. U domicilieert zich binnen drie jaar in de aangekochte woning.
4. U behoudt er uw domicilie onafgebroken gedurende drie jaar.

3. Kom ik in aanmerking voor "het klein beschrijf" als ik de bescheiden woning aankoop voor ik mijn oude woning heb verkocht?

Om "het klein beschrijf" te kunnen genieten, mag u in principe geen eigenaar zijn van een andere woning. Als u echter kunt aantonen dat u de bescheiden woning hebt gekocht om daarna uw oude woning te verkopen, komt u wel in aanmerking voor "het klein beschrijf". In dat geval betaalt u eerst 10% registratierechten en krijgt u de helft daarvan terug op het moment dat u de oude woning hebt verkocht.
U vraagt aan de notaris die de akte verlijdt voor de aankoop van de bescheiden woning om het verzoek tot teruggave in te dienen.

4. Wanneer krijg ik de registratierechten terugbetaald?

U moet rekenen met een termijn van drie tot zes maanden. De wet bepaalt geen specifieke termijn, maar normaal gezien mag de teruggave niet langer dan zes maanden op zich laten wachten.
De administratie van het kadaster, de registratie en de domeinen (AKRED), die de registratierechten ook int, is verantwoordelijk voor de teruggave van te veel betaalde registratierechten.
Voor meer informatie over de termijn van teruggave kunt u zich het best wenden tot de notaris die de verkoopakte heeft verleden en die dus ook het verzoek tot teruggave heeft ingediend.
Een notaris werkt altijd met hetzelfde registratiekantoor samen, waaraan hij onder meer de verschuldigde registratierechten bij een verkoop doorstort. De notaris kan u meedelen welke termijnen gangbaar zijn.
De notaris kan u ook de contactgegevens van het bevoegde registratiekantoor geven. U kunt dan meer informatie vragen bij het registratiekantoor.

5. Wat gebeurt er als ik me niet tijdig domicilieer in de bescheiden woning of er geen drie jaar lang gedomicilieerd blijf?

Wie zich niet binnen drie jaar domicilieert in de bescheiden woning of wie er niet drie jaar lang onafgebroken zijn domicilie behoudt, moet:

• 5% aanvullende rechten betalen
• een boete (rechtenvermeerdering) betalen ten bedrage van 1/3 van de 5% aanvullende rechten.

De boete en de 5% aanvullende rechten kunnen eventueel worden kwijtgescholden als er sprake is van overmacht.

6. Kom ik in aanmerking voor de vrijstelling van registratierechten?

De voetvrijstelling is een vrijstelling van registratierechten op 15.000 euro van het aankoopbedrag van de woning. Voor een woning die 100.000 euro kost, betaalt u dan registratierechten op 85.000 euro.

Om de voetvrijstelling te kunnen krijgen, moet aan de volgende voorwaarden zijn voldaan:

1. Het onroerend goed ligt in het Vlaamse Gewest.
2. Het onroerend goed is een woning of een bouwgrond.
3. U hebt het onroerend goed volledig en in volle eigendom aangekocht.
4. U vestigt er uw hoofdverblijfplaats binnen twee jaar (woning) of vijf jaar (bouwgrond) na de aankoop. Een pand dat op het ogenblik van de aankoop nog niet bewoonbaar is, wordt beschouwd als een bouwgrond.
5. Op het moment dat de onderhandse aankoopovereenkomst (compromis) wordt gesloten, mag u of een van de andere kopers geen volle eigenaar zijn van een andere woning of bouwgrond.

7. Wat is meeneembaarheid?

Meeneembaarheid betekent dat u de registratierechten die u op een vorige woning hebt betaald, kunt aftrekken van de registratierechten die u op een volgende woning moet betalen.
U kunt maximaal 12.500 euro meenemen naar een volgende woning. Belangrijk is ook dat u zowel in de vorige woning als in de nieuwe woning uw hoofdverblijfplaats gevestigd hebt.

Er bestaan twee soorten meeneembaarheid:

1. de meeneembaarheid door verrekening (woning 1 is verkocht voor woning 2 is aangekocht)
2. de meeneembaarheid door teruggave (woning 2 is aangekocht voor woning 1 is verkocht).

Let wel: meeneembaarheid kan ook bij aankoop van een bouwgrond.

8. Kom ik in aanmerking voor meeneembaarheid via verrekening? (woning 1 is verkocht voor woning 2 is aangekocht)

Als u uw oude woning (hoofdverblijfplaats) verkoopt voor u een nieuwe woning aankoopt, worden de registratierechten in mindering gebracht bij de aankoop van de nieuwe woning.

U kunt de registratierechten meenemen als de volgende voorwaarden zijn vervuld:

1. U bent een natuurlijke persoon. Rechtspersonen zoals vennootschappen en vzw's kunnen deze maatregel niet genieten.
2. In een periode van achttien maanden die voorafgaan aan de datum van de ondertekening van de akte van wederverkoop van uw oude woning (hoofdverblijfplaats), dient u voldoende lang uw hoofdverblijfplaats te hebben gehad in uw oude woning.
3. U vestigt binnen een termijn van twee of vijf jaar (in geval van een bouwgrond) na de heffing van het verkooprecht op de aankoop van de nieuwe woning uw hoofdverblijfplaats in de nieuwe woning.
4. De aankoop van de nieuwe woning moet vaste datum hebben binnen 2 jaar na de heffing van het verkooprecht op de verkoop van de oude woning.
5. Alle onroerende goederen moeten in het Vlaamse Gewest liggen.
6. Het moet gaan om een zuivere aankoop, dus geen ruil.

9. Wat gebeurt er als ik niet tijdig mijn hoofdverblijfplaats vestig in de nieuwe woning?

In dat geval moet u het verkregen voordeel, ook wel aanvullende rechten genoemd, terugbetalen. Daarnaast moet u een boete betalen die overeenkomt met de wettelijke interesten op de rechten die in mindering werden gebracht of die werden teruggegeven. Die boete kan maximaal de helft van de aanvullende rechten bedragen.

10. Kom ik in aanmerking voor meeneembaarheid door teruggave? (woning 2 is aangekocht voor woning 1 is verkocht)

Als u uw oude woning (hoofdverblijfplaats) verkoopt nadat u uw nieuwe woning (hoofdverblijfplaats) hebt aangekocht, is er sprake van meeneembaarheid door teruggave.
U kunt de registratierechten meenemen als de onderstaande voorwaarden zijn vervuld:

1. U bent een natuurlijke persoon. Rechtspersonen zoals vennootschappen en vzw's kunnen deze maatregel niet genieten.
2. In een periode van achttien maanden die voorafgaan aan de datum van de ondertekening van de akte van aankoop van uw nieuwe woning (hoofdverblijfplaats), dient u voldoende lang uw hoofdverblijfplaats te hebben gehad in uw oude woning.
3. U vestigt binnen een termijn van twee of vijf jaar (bouwgrond) na de heffing van het verkooprecht op de aankoop van de nieuwe woning uw hoofdverblijfplaats in uw nieuwe woning.
4. De verkoop van de oude woning moet vaste datum hebben uiterlijk 2 jaar (bij aankoop van een woning) of 5 jaar (bij aankoop van een bouwgrond) na datum van de authentieke akte van de aankoop van de nieuwe woning.
5. Alle onroerende goederen liggen in het Vlaamse Gewest.

11. Hoe kan ik de teruggave van de registratierechten aanvragen?

Normaal dient de notaris het verzoek tot teruggave in bij het bevoegde registratiekantoor. Hij kan u dan ondersteunen bij de verschillende stappen in uw concrete dossier.

12. Ik heb direct na de aankoop mijn huis opnieuw verkocht. Kan ik de registratierechten terugkrijgen?

U kunt drie vijfde van de registratierechten terugvorderen als:

1. u uw huis binnen twee jaar na de aankoop opnieuw verkoopt.
2. u bij de aankoop 10% registratierechten op de woning hebt betaald. Als u 5% hebt betaald, zullen door de verkoop (niet meer voldaan aan domiciliëring) de aanvullende rechten verschuldigd worden zodat u ook dan de teruggave kunt genieten.

Het verzoek tot teruggave wordt ingediend door de notaris die de verkoop van uw woning afhandelt.