1. Wat is een schenking?

Een schenking is een overeenkomst waarbij een schenker ten kosteloze titel dadelijk en onherroepelijk afstand doet van een roerend of onroerend goed ten gunste van een begiftigde en waarbij de begiftigde dit goed aanvaardt.

2. Hoe kan ik een roerend goed schenken?

U kunt een roerend goed schenken op verschillende manieren: een handgift, een onrechtstreekse schenking per overschrijving, een notariële schenking

1. Handgift

Bij een handgift gaan de roerende goederen gewoon, zonder enige formaliteit, over van de ene hand in de andere. Goederen die hiervoor in aanmerking komen, zijn geld, juwelen, antiek...
Voor handgiften geldt geen registratieverplichting en moeten dus ook geen schenkingsrechten worden betaald.
Worden ze echter ter registratie aangeboden, dan zal het schenkingsrecht van toepassing zijn.

Opgelet!
Als de gift niet werd geregistreerd en de schenker overlijdt binnen de drie jaar na de schenking moet de schenking worden opgenomen in de aangifte van nalatenschap en zijn er dus nog successierechten verschuldigd op het bedrag van de schenking.
De tarieven van het successierecht liggen hoger dan die van het schenkingsrecht.

U kunt, als begiftigde, zelf, dus zonder tussenkomst van de notaris, een handgift laten registreren door de documenten (brieven,…) die het bestaan van de schenking aantonen over te maken aan het registratiekantoor. Wanneer u registratierechten heeft betaald op deze roerende schenking moet u ze als erfgenaam niet meer vermelden in de aangifte van nalatenschap en bent u dus geen successierechten meer verschuldigd.

2. Onrechtstreekse schenking per overschrijving

Ook voor schenkingen per overschrijving geldt geen registratieverplichting en moeten dus geen schenkingsrechten worden betaald.
Worden ze echter ter registratie aangeboden, dan zal het schenkingsrecht van toepassing zijn. Als de schenking per overschrijving niet werd geregistreerd en de schenker overlijdt binnen de 3 jaar na de schenking,moet de schenking worden opgenomen in de aangifte van nalatenschap en zijn er dus nog successierechten verschuldigd op het bedrag van de schenking. De tarieven van het successierecht ligger hoger dan die van het schenkingsrecht.

U kunt, als begiftigde, zelf, dus zonder tussenkomst van een notaris, een onrechtstreekse schenking laten registreren door de documenten (brieven, overschrijvingsbewijzen,...) die het bestaan van de schenking aantonen over te maken aan het registratiekantoor. Wanneer u registratierechten heeft betaald op deze roerende schenking moet u ze als erfgenaam niet meer vermelden in de aangifte van nalatenschap en bent u dus geen successierechten meer verschuldigd.

3.  Een notariële schenking

Schenken via een notariële akte. U betaalt dan wel notariskosten. Anderzijds waarborgt de notaris als geen ander dat de schenking correct en rechtsgeldig verloopt. Zo moet volgens het erfrecht een deel van de nalatenschap worden voorbehouden: met uw schenking mag u die zogenaamde reservataire erfgenamen niet benadelen. De notaris weet wat mag en niet mag en legt u graag uit welke oplossing in uw geval het meest aangewezen is.

3. Wanneer kan ik een roerend goed schenken dat onderworpen zal worden aan het Vlaamse schenkingsrecht?

Als u in België woont, dan moet u in de vijf jaar vóór de schenkingsdatum uw fiscale woonplaats (domicilie) het langst in het Vlaamse Gewest hebben gehad.

Als u niet in België woont, dan kunt u de roerende goederen volgens het Vlaamse schenkingsrecht schenken wanneer de begiftigde op het ogenblik van de schenking in Vlaanderen woont.

4. Hoe kan ik zelf een schenking laten registreren?

U kunt de schenking van roerende goederen zelf laten registreren bij een registratiekantoor naar keuze. U gaat daarbij als volgt te werk:

1. U stelt een schriftelijke verklaring op waarin de volgende gegevens zijn vermeld:
   • de identiteit van de schenker
   • de identiteit van de begunstigde
   • de graad van verwantschap tussen schenker en begunstigde
   • het voorwerp van de schenking
   • de waarde van de schenking
   • de datum van de schenking.
   • een verklaring over de fiscale woonplaats van de schenker: u vermeldt het adres, de datum en de duur van de fiscale woonplaats die u hebt gehad in die vijf jaar die aan de schenking voorafgaan.
2. De begunstigde vermeldt expliciet in de verklaring dat hij de schenking heeft aanvaard. Uit het geschrift moet blijken dat de schenking bij handgift heeft plaatsgevonden. Het geschrift zelf kan niet als schenking aanvaard worden. Daar is immers een notariële akte voor nodig. Zo niet is het geschrift nietig.
3. De schenker en de begunstigde ondertekenen de verklaring.
4. De begunstigde stapt naar het registratiekantoor om de schenking te laten registreren.

5. Welk voordeel heb ik erbij om een schenking van roerende goederen te laten registreren?

Een niet-geregistreerde handgift heeft een aantal belangrijke nadelen:

• Noch de schenker, noch de begunstigde hebben enig bewijs van de schenking. De registratie van de handgift kan nuttig zijn als het eigendomsrecht van de begunstigde wordt betwist.
• Als de schenker overlijdt binnen drie jaar na de schenking en de schenking niet werd geregistreerd, wordt ervan uitgegaan dat de weggeschonken goederen zich nog in de nalatenschap van de overleden schenker bevinden. De geschonken goederen maken bij de aangifte dus deel uit van de nalatenschap van de schenker. De tarieven van de successierechten kunnen oplopen tot 27% in rechte lijn en tussen echtgenoten, en tot 65% tussen niet-verwante personen.
• Stel dat iemand via handgift een belangrijke geldsom van zijn ouders krijgt en hiermee bijvoorbeeld een onroerend goed aankoopt. De controleur van de directe belastingen kan hem de vraag stellen hoe hij die aankoop heeft kunnen financieren. Als hij dan geen bewijs kan voorleggen, kan de controleur de belastbare inkomsten ramen op basis van zogenaamde "tekenen en indiciën".

6. Hoeveel bedragen de schenkingsrechten voor roerende goederen?

Vanaf 1 januari 2004 geldt in het Vlaamse Gewest voor de schenking van roerende goederen een vlak tarief:

• 3% voor schenkingen in rechte lijn (kinderen, kleinkinderen) en tussen echtgenoten (ook samenwonenden);
• 7% voor schenkingen aan andere personen (broers, zussen, nichten, neven, personen die geen familie zijn).

Als een samenwonende wordt beschouwd:

• de persoon die op de dag van de schenking met de schenker wettelijk samenwoont
• de personen die op de dag van de schenking ten minste één jaar ononderbroken met de schenker samenwonen en er een gemeenschappelijke huishouding mee voeren (een uittreksel uit het bevolkingsregister houdt een weerlegbaar vermoeden in dat die voorwaarden vervuld zijn).

7. Hoe kan ik een onroerend goed schenken?

U kunt een onroerend goed (woning, bouwgrond, landbouwgrond ...) alleen bij notariële akte schenken. U moet dus altijd bij de notaris passeren. Als u een onroerend goed schenkt, moet u er rekening mee houden dat het progressievoorbehoud geldt. Dat betekent dat met de waarde van de schenking rekening wordt gehouden om het tarief te bepalen bij een volgende schenking of bij de nalatenschap, binnen een termijn van drie jaar.

8. Wat is het progressievoorbehoud?

Het progressievoorbehoud houdt in dat u voor de berekening van het verschuldigde tarief van de schenkings- of successierechten goederen die tijdens de drie voorgaande jaren werden geschonken, aan de berekeningsbasis toevoegt.

De waarde van de voorgaande schenkingen wordt aan de te schenken of te vererven goederen toegevoegd, zodat de te schenken of te vererven goederen in een hoger belastingschijf terechtkomen. Het schenkingsrecht of successierecht zal weliswaar enkel op de te schenken of te vererven goederen worden geheven, aangezien de voorgaande schenkingen al werden belast.

Voorbeeld:

Op 1 oktober 2000 schenkt Thomas zijn dochter Jitte een woning ter waarde van 100.000 euro.
Op 12 september 2003 schenkt Thomas haar een aangrenzend perceel grond ter waarde van 20.000 euro.
Om het toepasselijke tarief vast te stellen wordt de waarde van beide schenkingen bij elkaar opgeteld (120.000 euro) zodat de tweede schenking in een hogere belastingschijf terechtkomt. Het schenkingsrecht zal alleen op 20.000 euro, de tweede schenking, worden geheven. De eerste schenking werd immers al belast.
Het progressievoorbehoud geldt echter niet voor de volgende schenkingen die plaatsgevonden hebben tijdens de drie jaar die voorafgaan aan de erfenis:

• de schenking van bouwgrond in de rechte lijn, tussen echtgenoten en samenwonenden
• de schenking van familiale ondernemingen
• de schenking van roerende goederen.

9. Wat zijn de tarieven voor schenkingen van onroerende goederen in Vlaanderen?

Het tarief bedraagt:

in rechte lijn (grootouder-ouder-kind-kleinkind) en tussen echtgenoten (ook samenwonenden):

tussen broers en zussen:

tussen ooms en tantes of neven en nichten:

tussen anderen:

Houd er rekening mee dat:

• bij de schenking van onroerende goederen (met uitzondering van schenkingen in rechte lijn tussen echtgenoten en samenwonenden) het progressievoorbehoud geldt.
• voor schenkingen van bouwgronden en familiale ondernemingen aparte tarieven gelden.

10. Hoeveel bedraagt het verlaagde tarief voor de schenking van familiale ondernemingen?

Om de continuïteit van ondernemingen en de bijbehorende werkgelegenheid veilig te stellen, heeft de Vlaamse overheid in 2003 de schenkingsrechten voor ondernemingen verlaagd. Het tarief is gezakt van 3% naar 2%.
Voor meer uitleg over de tarieven en de voorwaarden kunt u het best eens langsgaan bij de notaris of surfen naar de Vlaamse Belastingsite

11. Hoeveel bedragen de schenkingsrechten bij de schenking van een bouwgrond?

De schenkingen in rechte lijn, tussen echtgenoten en samenwonenden:
De tariefvermindering in deze categorie bedraagt 2% tot en met de schijf van 100.000 - 150.000 euro.

In tegenstelling tot bij de tarieven voor de successierechten worden de stiefkinderen en de ex-echtgenoot niet gerekend tot de categorie rechte lijn en tussen echtgenoten (inclusief samenwonenden).

De schenkingen tussen alle andere categorieën
Hieronder vallen de schenkingen tussen broers en zussen, neven en nichten en alle anderen.
De vermindering bestaat erin dat tot een bedrag van 150.000 10% schenkingsrechten worden geheven.

Broer en zus:

Neef of nicht:

Alle anderen:

12. Wanneer kan ik een bouwgrond schenken tegen het verlaagde tarief?

Sinds 1 januari 2003 heeft de Vlaamse overheid de schenkingsrechten verlaagd voor de schenking van een bouwgrond. Bovendien is een schenking van een bouwgrond niet onderhevig aan het progressievoorbehoud. Dat betekent dat de waarde van de bouwgrond na de schenking niet meer bij de nalatenschap kan worden gevoegd.

De voorwaarden om het verlaagde tarief te genieten zijn de volgende:

1. De begunstigde is een natuurlijke persoon.
2. Het voorwerp van de schenking is een bouwgrond. Ook het vruchtgebruik of de blote eigendom van een bouwgrond mag worden geschonken.
3. De begunstigde moet binnen drie jaar na de schenkingsakte een volledig dossier indienen om een stedenbouwkundige vergunning voor het bouwen van een woning te verkrijgen.
4. De schenkingsakte moet verleden zijn tussen 1 januari 2003 en 31 december 2009.

Als u in België woont, dan moet u uw fiscale woonplaats tijdens de vijf jaar die voorafgaan aan de schenking, het langst in het Vlaamse Gewest hebben gehad.

Als u niet in België woont, dan moet de bouwgrond in het Vlaamse Gewest liggen.